بقعة این امامزاده در 12 کیلومترى شهر گلپایگان، کنار راه گلپایگان به خوانسار، در روستاى وانشان واقع شده است.
بقعه، داراى منظرهاى بدیع و گنبد هرمى شکل بلند دوازده ترک مىباشد که بىنهایت جالب توجّه است. کتیبة این بقعه بر روى لوحة سنگ مرمرى نقر شده است. از مطالعة متن این کتیبه چنین معلوم مىشود که شاهزاده ابوالفتوح از فرزندان امام موسى کاظم(ع) است.
تاریخهایى که در بناى مزبور وجود دارد 962، 963، 990 مىباشند که روى لوحه و در بدنة صندوق مرقد و درِ منبّت کاری شدة زیبای امامزاده، نوشته شده است. بنابراین مجموعة بناهاى بقعه و آثار نفیس داخلى آن را مىتوان متعلّق به قرن دهم هجرى و زمان حکومت شاهان صفوى دانست.
چنان که اشاره شد، نسب امامزاده را از فرزندان امام موسى کاظم(ع) دانستهاند. پُرواضح است، منظور از فرزند در این جا به عنوان نوه یا نتیجه و یا ندیدة امام(ع) است که اصطلاحاً به آن فرزند نیز مىگوید و مقصود فرزند بلافصل نیست.
در قرن پنجم هجرى، دو امامزادة جلیلالقدر به کنیة ابوالفتوح در اصفهان زندگى مىکردند که یکى از آنان حسنى و دیگرى موسوى مىباشد.
امامزاده ابوالفتوح زید بن ابىالعبّاس احمد بن على بن احمد بن الحسن بن على بن زید بن على بن عبدالرّحمن الشجرى بن قاسم بن حسن بن زید بن امام حسن(ع). وى همان سیّد جلیلالقدرى است که اکنون آرامگاه او به اشتباه به زید بن على معروف است و در شهر سمیرم شهرضا در جادّة ونک مدفون و معروف به فرزند امام موسى بن جعفر(ع) است.
پدر این امامزاده، یعنى ابوالعبّاس احمد، از شهر قزوین به اصفهان مهاجرت کرد و پس از مدّتى اقامت در اصفهان به مصر رفت و در همان جا وفات یافت. امّا فرزندش ابوالفتوح زید، چون مادرش اصفهانى بود، در این شهر ماند و در اواخر قرن پنجم در شهرضا وفات یافت.
امامزادة دیگرى که در بقعة مورد بحث وانشان گلپایگان مدفون است، سیّد جلیل القدر امامزادة عظیم الشأن، ابوالفتوح شرف شاه بن ابىجعفر محمّد بن حسن بن على بن طاهر بن حسین بن على بن موسى الثانى بن ابراهیم المرتضى بن امام موسى الکاظم(ع) است، که به طور حتم، در بقعة قریة وانشان گلپایگان مدفون است.
علّامة نسّابه ابن طباطبا، پس از ذکر نام او و اشاره به زیستن ابوالفتوح در اصفهان مىنویسد: «مادرش از سادات حسینى است و دو برادر نیز به نام ابوعبداللَّه الحسین و ابوالصادق الحسن داشت. تنها خواهر او به نام فاطمه بود که به عقیدة محقّقین و به احتمال قوى، در روستاى محمّدیه کرون شهرستان نجفآباد مدفون و داراى بارگاه مىباشد».
عبیدلى نسّابه، نسل طاهر بن ابىالفضل حسین بن على بن موسى بن ابراهیم المرتضى را در دینور مىداند.
امام فخررازى، متوفّاى 606 هـ . ق، مىگوید: «نسل على بن موسى بن ابراهیم المرتضى از دو فرزند او حسن و حسین است که فرزندان او در دینور و دمشق و اصفهان سکونت داشتهاند». بنابراین معلوم مىگردد که ابوالفتوح شرفشاه و پدرش ابىجعفر محمّد از مهاجرین دینور به اصفهان مىباشند.
ابن عنبه، در کتاب خود قول عبیدلى و امام فخررازى را تأیید نموده است و سیّد جعفر اعرجى نیز، پس از بیان این اقوال مىنویسد: «طاهر، سیّدى جلیلالقدر، شریف و بزرگوار بوده و در دینور وفات یافت و مزار او از احترام خاصّى برخوردار است و کرامات زیادى از او نقل شده است».
ضامن بن شدقم، به بیان اجداد و پسر عموهاى امامزاده ابوالفتوح شرفشاه پرداخته و به او ختم مىنماید که همه حاکى از شرافت و جلالت قدر و عظمت شأن این خاندان است.
هجرت پدر امامزاده ابوالفتوح به اصفهان، باید در اواخر قرن چهارم هجرى باشد و به احتمال قوى، ابن طباطبا نیز آنان را در این شهر ملاقات نموده است. از تاریخ تولّد و وفات او در منابع موجود ذکرى به میان نیامده، امّا فى الجمله مىتوان احتمال داد، چنان که نام وى در کتاب منتقلة الطالبیّه بیان شده، باید تولّد او در ثلث اوّل قرن پنجم هجرى و وفات او نیز در آخر همین قرن باشد.
سید رضا اطیابی
