مزارات ایران و جهان اسلام

سایت علمی پژوهشی زیارتگاه های ایران جهان اسلام (امامزاده ، بقعه، آرامگاه، مقبره، مزار، گنبد، تربت، مشهد، قدمگاه، مقام، زیارت، معرفی عالمان انساب، کتابشناسی مزارات و زیارت و انساب

اسوه صالحان؛مروری بر زندگانی و آثار آیت الله میر محمد لطیف رضا توفیقی

اسوه صالحان؛مروری بر زندگانی و آثار آیت الله  میر محمد لطیف رضا توفیقی

در عصر حاضر که عصر تکنولژی است، شاید صحبت کردن از گذشتگان و مروری بر زندگانی و آثار و به طورکلی شخصیت شناسی آنان برای بسیاری از مخاطبان شگفت انگیز باشد.شگفتی نه بخاطر عالم بودنشان، بلکه به خاطر انسانیت بودن و همراه مردم و عشق به ایشان ورزیدن  و در دل ایشان نشستن و اسوه صالحان عصر خویش گشتن است.

این ریاضت و تهذیب نفس ، دوری از محرمات و مکروهات می خواهد که علمای سلف صالح ما با تمام مشکلات به آن دست یافته اند و الان یاد آنان ،خاطره ای برای نسل حاضر شده است.

یکی از این رادمردان تاریخ کهکیلویه و بویر احمد، مرحوم حجت الحق، آیت الله آقا میر محمد لطیف رضا توفیقی است که به حق از صالحان عصر خویش و متصف به زهد و تقوا توام با حلم و علم وسیادت بود و کمتر درباره شخصیت ایشان سخن گفته شده است. در پیش رو به زندگی این عالم فرهیخته خواهیم پرداخت و به زودی شرح حال کامل این اسوه صالحان را تقدیم دوست داران به علم و سیادت تقدیم خواهیم نمود.

بقعه پیر اساق / اسحاق ـ دزفول

بقعه پیر اساق / اسحاق ـ دزفول

این بقعه در دو و نیم فرسنگى دزفول، در کنار جادّه دزفول ـ هفت تپّه واقع است. بنایى شامل صحن، بقعه و گنبد است که به نظر مى رسد مدفن دو تن به اسامى اسحاق و اسماعیل بوده باشد.

بقعه باحزقیل / ابودانیال ـ دزفول { نزدیکى مسجد جامع }

بقعه باحزقیل / ابودانیال ـ دزفول { نزدیکى مسجد جامع }

این بقعه در نزدیکى مسجد جامع دزفول واقع و بنایى بسیار کوچک و ساده است; ولى در ضلع شمالى آن، ساباطى (راهرو) با سردرى بلند قرار دارد که از نظر تزئینات آجرى و تناسب قابسازى ورودى، از نمونه هاى جالب کارهاى آجرى دزفول به شمار مى آید.

ساباط مزبور احتمالا جزئى از محوّطه و بناى بقعه بوده است. درباره این بقعه در «تذکره الاخیار» آمده است: «دیگر از بقاع الخیرى که در محوّطه ولایت واقع شده، بقعه شریفه متبرکه علیه حزقیل پدر دانیال پیغمبر است.»

اقتدارىآثار تاریخی خوزستان،ص 371، دایره المعارف تشیّع 3: 325.

  • ۲۹۸

امامزاده پیر غیب ـ شوش{ میزآباد }

امامزاده پیر غیب ـ شوش{ میزآباد }

مشهور به «غیب بن على(علیه السلام)»، بقعه این امامزاده در خارج از روستاى میز آباد و در میان باغات روستا با چشم انداز مناسب واقع شده است.

امامزاده پیر جمال ـ بهبهان{ کلگه زار}

امامزاده پیر جمال ـ بهبهان{ کلگه زار}

بقعه این امامزاده در میان روستاى کلگه زار، در 34 کیلومترى شمال باختر شهر بهبهان واقع شده است.

امامزاده بى بى صالحه بیگم ـ بهبهان { خیابان امام حسین(علیه السلام) }

امامزاده بى بى صالحه بیگم ـ بهبهان { خیابان امام حسین(علیه السلام) }

بقعه این امامزاده در میان مسجد بزرگى در خیابان امام حسین(علیه السلام) شهر بهبهان واقع شده و بسیار مورد توجّه اهالى است.

این مسجد که به ابعاد 18×22 متر است، صورت قبرى که به اندازه سى سانتى متر از کف مسجد بالا آورده اند در گوشه اى از آن قرار دارد و روى آن پارچه سبز کشیده اند. زمین زیارتگاه حدود سیصد متر مربع است و در آن وضو خانه احداث شده است.

امامزاده بى بى یون ـ بهبهان { قالند }

امامزاده بى بى یون ـ بهبهان { قالند }

بقعه این امامزاده بر روى تپّه اى در خارج از روستاى قالند، در 14 کیلومترى شمال بهبهان واقع شده و چشم انداز آن زیبا است.

امامزاده بى بى سکینه، بى بى صفیه و سید حسین ـ بهبهان{ کارخانه سیمان }

امامزاده بى بى سکینه، بى بى صفیه و سید حسین ـ بهبهان{ کارخانه سیمان }

بقعه این امامزادگان در مجاورت و یکصد مترى قدمگاه امام رضا(علیه السلام) که به منطقه کارخانه سیمان مشهور است واقع شده و مورد توجّه اهالى است.

در حدود یک مترى عمق زمین در کنار خیابان، بنایى به ابعاد 12×12 متر در حال ساخت است که توسّط شش پلکان به کف آن راه مى یابد و صورت سه قبر در آن قرار دارد. بناى قبلى از خشت و گل بود و پس از فرسودگى تخریب شد و بناى کنونى در حال ساخت است. به اعتقاد اهالى، این سه بزرگوار از نوادگان امام سجّاد (علیه السلام)است.

  • ۳۲۵

امامزاده بى بى زینب خاتون ـ رامهرمز { محلّه علمدار}

امامزاده بى بى زینب خاتون ـ رامهرمز { محلّه علمدار}

بقعه این امامزاده در خیابان شیخ فضل الله نورى شهر رامهرمز و در محلّه علمدار واقع شده و اخیراً توجّه خاصى به آن شده است.

ساختمان بقعه، تازه ساخت و مستطیل شکل و داراى ایوان، گنبد، حرم و ضریح است. ایوان بقعه به ابعاد 5×2 و ارتفاع شش متر است و در جانب جنوب قرار دارد و توسّط درى به اتاق مرقد راه مى یابد. اتاق مرقد به شکل مربع و به ابعاد هر ضلع هفت و ارتفاع پنج متر است و بر روى آن گنبد کلاه خودى بلندى به قطر پنج و ارتفاع بیش از هشت متر قرار دارد که اخیراً بازسازى شده است.

در دو طرف اتاق مرقد، دو شبستان بزرگ به مساحت تقریبى 60 متر مربع ساخته شده است. در غرب صحن، مجتمع فرهنگى در دو طبقه با شش اتاق در حال ساخت مى باشند که با همّت سرکار خانم کمایى انجام شده است. در ساقه گنبد تعداد هشت پنجره بزرگ جهت نورگیرى طرّاحى شده است.

درست در زیر گنبد، صورت قبرى است که به اندازه 45 سانتى متر از کف بقعه ارتفاع دارد و دور آن را شیشه کشیده اند.

شهرت محلی

به اعتقاد اهالی، امامزاده زینب خاتون از فرزندان امام موسی کاظم7 است. ولی تاکنون سندی که این ادعا را به اثبات رساند، به دست نیامده است. در میان مردم مشهور است که هنگام هجرت امام رضا7 از مدینه به مرو، این بانو نیز با آن حضرت همراه بوده و پس از بیماری، در رامهرمز از دنیا رفته است.[1] البته تاکنون چنین گزارشی درباره مهاجرت زینب دختر امام کاظم7 به ایران و نیز همراهی او با امام رضا7، در کتاب‌های انساب و تواریخ محلی به ثبت نرسیده است و پذیرش آن به سند محکمی نیاز دارد که این ادعا فاقد سند است.

زینب، دختر امام موسی کاظم7

یکی از دختران با فضیلت امام موسی کاظم7، حضرت زینب است که در منابع رجالی، تاریخی و انساب، اطلاعات بسیار کمی درباره وی وجود دارد. از آنجا که در ایران، افغانستان و مصر چندین زیارتگاه به نام این بانوی مجلله منسوب است، پژوهش درباره صحت و سقم این مزارها ضروری است تا برای خوانندگان محترم سره از ناسره روشن شود.

شیخ مفید= در شمارش دختران امام موسی کاظم7، از زینب یاد می‌کند و مادر او را اُم‌ولد (کنیز) می‌داند.[2] در کتاب «مسلسلات»، حدیثی از او، از فاطمه دختر امام رضا7 روایت شده که او از فاطمه دختر امام جعفر صادق7 نقل و روایت کرده است.[3]

«ابوالحسین یحیی بن حسن بن جعفر الحجة»، مشهور به عقیقی نسابه، متوفای 277 ه‍ .ق از قول جدش نقل می‌کند: «زینب با همسر خواهرش، قاسم بن محمد دیباج بن امام جعفر صادق7، به مصر مهاجرت کرد».

ابوالحسن عمری نسابه، از دانشمندان قرن پنجم هجری، قبر آمنه دختر امام موسی کاظم7 را نیز در مصر می‌داند.[4] این بدان معنی است که مهاجرت دختران امام هفتم7 به مصر، امری آشکار و مورد تأیید مورخان است.

سید عبدالرزاق کمونه حسینی، با اشاره به این قول از معجم البلدان، می‌نویسد:

در معجم البلدان آمده: قبرآمنه در مصر نزدیک قرافه صغرا در آرامگاهی است. در معجم نیز آمده: قبر آمنه دختر امام محمد باقر7 میان مصر و قاهره است. نویسنده می‌گوید: «من  در کتاب‌های نسب، دختری به نام آمنه از امام باقر7 نیافتم ...».[5]

او همچنین از عمویش حسین بن جعفر الحجّه نقل می‌کند: «از جمله کسانی که به مصر مهاجرت کردند و با او جمعی از اشراف بودند، قاسم طیب، فرزند محمد دیباج و زینب، دختر امام موسی کاظم7 است».[6]

به احتمال قوی آرامگاه زینب دختر موسی کاظم7 و آمنه دختر امام صادق7 در مشهد سید قاسم و سید یحیی شیبة بن قاسم بن محمد دیباج در منطقه القرافه و نزدیک قبر لیثان بن سعد باشد.[7]

امام فخر رازی، متوفای 606 ه‍ .ق در کتاب «الشجرة المبارکة» می‌نویسد:

برخی از هراتی‌ها گمان کردند که زینب، دختر امام موسی کاظم7، مادر جعفر الملک بن محمدبن عبدالله بن محمد بن عمر الاطرف بن امام علی7 است.[8]

براساس همین سخن‌ها، مدفن این بانو را در هراتِ افغانستان دانسته‌اند.[9] ولی آیتی در بهارستان می‌نویسد: «او به خراسان مهاجرت کرده و در روستای کاهی از دنیا رفته است».[10] شیخ عباس قمی=، بقعه‌ای را که در ارزنان اصفهان است، از آنِ دختر امام موسی کاظم7 می‌داند. ولی به انگیزه مهاجرت او به این شهر و تاریخ وفات او، هیچ اشاره‌ای نمی‌کند.[11] مزارهای دیگری در هنجنِ نطنز، یزدلِ آران، رامهرمز و اراک به این بانو منسوب است که در اینجا به بررسی آنها خواهیم پرداخت. پیش از شروع بحث، بیان این نکته ضروری است که برخی، تعداد دختران امام هفتم7 را هجده تن برشمرده‌اند که در میان آن، بانویی به نام زینب وجود دارد.[12] عده‌ای دیگر که از 23 دختر برای امام موسی بن جعفر7 نام برده‌اند، از دو زینب به نام زینب الصغری و زینب الکبری یاد کرده‌اند. [13] همچنین کسانی‌که 37 دختر برای آن حضرت بیان کرده‌اند، از زینب الکبری، زینب الصغری و ام الکثوم الکبری زینب نام برده‌اند.[14]

یونس بن یعقوب می‌گوید:

هنگامی که امام کاظم7 از بغداد به مدینه بازگشت، هنوز چند روزی از اقامتش در مدینه نگذشته بود که یکی از دخترانش در «قید» (شهری در مسیر مکه از کوفه) درگذشت و آن حضرت او را در آنجا دفن کرد و به اصحابش فرمود: «روی سنگی نام و نشان او را بنویسند و داخل قبر بگذارند».[15]

این روایت هر یک از فرزندان دختر امام موسی بن جعفر7 را که محل دفن یا مهاجرتش معلوم نیست، شامل می‌شود.

امامزاده بى بى زهرا خاتون ـ ماهشهر{ رگ سفید }

امامزاده بى بى زهرا خاتون ـ ماهشهر{  رگ سفید }

مشهور به «بى بى بانو»، بقعه این امامزاده در منطقه هندیجان و در میان دامنه کوهى در یک کیلومترى خارج از روستاى رگ سفید واقع شده است.

امامزاده بى بى زبیده خاتون ـ بهبهان{ خیابان منتظرى }

امامزاده بى بى زبیده خاتون ـ بهبهان{  خیابان منتظرى }

بقعه زیباى این امامزاده در خیابان شهید محمّد منتظرى شهر بهبهان در کوى خراسانى ها واقع شده و بسیار مورد توجّه اهالى است.

امامزاده بى بى حلیمه ـ بهبهان { بى بى حلیمه }

امامزاده بى بى حلیمه ـ بهبهان { بى بى حلیمه }

بقعه قدیمى این امامزاده در میان روستاى بى بى حلیمه، در حدود 15 کیلومترى جنوب شرقى شهر بهبهان، در کنار رودخانه فصلى با چشم انداز جالب واقع شده و در فصل بهار تفریح گاه مردم بهبهان است.

امامزاده بى بى تاج ـ رامهرمز { سرچشمه }

امامزاده بى بى تاج ـ رامهرمز { سرچشمه }

مشهور به «بى بى گوهر تاج»، بقعه این امامزاده در میان روستاى سرچشمه، در چهار کیلومترى شمال باختر شهر رامهرمز واقع شده است.

ساختمان بقعه، بنایى تازه ساخت و زیبا و کرسى بلند است که توسّط سه پلکان به ایوان و مدخل آن راه مى یابد.

امامزاده بى بى بتول ـ مسجد سلیمان { بى بى بتول }

امامزاده بى بى بتول ـ مسجد سلیمان { بى بى بتول }

بقعه این امامزاده در خارج از روستاى بى بى بتول و در میان قبرستان آن واقع شده است.

اصل بنا به صورت دو اتاق تو در تو به ابعاد 5×10 متر است و درِ آن از جانب شمال باز مى شود و سپس به شبستان غربى و بعد به اتاق مرقد راه دارد. دو شبستان تو در تو به ابعاد فوق با همین ویژگى در جانب غرب بقعه است که سقف آن طاق ضربى است. شالوده بنا از سنگ لاشه و ملاط گچ ساخته شده و در تعمیرات اخیر با گچ اندود شده است.

امامزاده بابا زاهد ـ مسجد سلیمان { درّه زاهد }

امامزاده بابا زاهد ـ مسجد سلیمان { درّه زاهد }

بقعه این امامزاده در میان روستاى دره زهد از توابع بخش لالى مسجد سلیمانى واقع شده است.

ساختمان بقعه، بنایى تازه تعمیر است که شالوده آن از سنگ لاشه و ملاط گچ ساخته شده که به صورت چهار ضلعى با گنبد عرقچینى است که بر روى آن یک گنبد طلایى با ورق گالوانیزه به ارتفاع 5/2 متر پوشش یافته است.

  • ۲۹۸

امامزاده میر عالى حسین ـ بهبهان { کوى خروار}

امامزاده میر عالى حسین ـ بهبهان { کوى خروار}

این امامزاده در قسمت جنوب خاورى شهر بهبهان، و در کوى خروار واقع است. شخصیت مدفون در بقعه با نامهاى میر على حسین، میر الحسین، و میر عالى حسین نیز خوانده مى شود که بناى مقبره اش در سال 709 هـ ق بنا شده است.(1) در مدخل اتاقى که مقبره امامزاده در آن قرار دارد، چار چوب باد و لنگه در از سال 1381 هـ ق وجود دارد که بر هر لنگه آن سه کتیبه نوشته شده است. چنین به نظر مى رسد که این کتبیه ها از نظر خط شناسى به دو دوره جدا از هم تعلّق داشته باشند، یکى، از دوره قدیمى تر و دیگرى، دوران جدید. در قسمت قدیمى تر کتیبه ها، چهار بار نام «على» دیده مى شود. تاریخ آن در بیت زیر آمده است:

شد از محمود زین العابدین خزرى تمام این در  *** از این درگاه کام دل خواهى مگذر

امامزاده محمّد ماهرو ـ شوشتر { محله بلیدى }

امامزاده محمّد ماهرو ـ شوشتر { محله بلیدى  }

این آرامگاه در محلّه ى به نام «بلیدى» نزدیک میدان و بعد از پل گرگر واقع شده، بقعه ئى که امروز سیّد محمّد مامرو نامیده مى شود واقع است.

بنایى با بقعه، گنبد، ایوان و گلدسته است. پس از ورود، ایوان طویلى به عرض 4 متر و طول 15 متر قرار دارد که نخستین در ورودى از خیابان به این راهرو و نخستین در بقعه و محل مقبره در آن قرار دارد. سقف راهرو، کوتاه و ضربى با طاق هلالى پیش و پس است. بر سر در ورودى از خیابان، چهار پایه گلدسته و یک گلدسته کاشیکارى و لوحى به تاریخ 1279 هـ.ق دیده مى شود.

امامزاده محمّد گیاهخوار ـ شوشتر { رود گرگر}

امامزاده محمّد گیاهخوار ـ شوشتر { رود گرگر}

در کنار رود گرگر و بر روى محطوه مرتضى در شمال شرقى شهرستان شوشتر، مزار عظیمى پا برجاست که گویاى تاریخ چند صد ساله شوشتر را دارد. این بناى زیبا و مستحکم متعلّق به امامزاده سیّد محمّد گیاهخوار است که آن را سیّد محمّد گلابى هم مى نامند و در نزد اهالى از احترام خاصى برخوردار است و به احتمال قوى از آثار بجا مانده، دوران صفویّه مى باشد.

امامزاده محمّد صالح ـ رامهرمز { محلّه علمدار}

امامزاده محمّد صالح ـ رامهرمز { محلّه علمدار}

بقعه این امامزاده در محلّه شهر رامهرمز واقع شده و بسیار مورد توجه اهالى است.

ساختمان بقعه بنایى زیبا و قدیمى با گنبد پلکانب و مخروطى به ارتفاع بیش از 8 متر است و دیوار آن 5/2 متر ارتفاع دارد و الباقى گنبد در 14 طبقه است.

امامزاده محمّد بن جعفر الطیّار ـ دزفول { جاده کوتیون }

امامزاده محمّد بن جعفر الطیّار ـ دزفول { جاده کوتیون }

این بنا با شکوه در کنار جاده کوتیون و به فاصله 6 کیلومترى دزفول در سمت راست جاده و درون باغى واقع است. هر ساله گروه زیادى از مردم دزفول و مناطق اطراف به زیارت این آرامگاه مى آیند و ساعاتى را در کنار این بقعه که یکى از اماکن مذهبى و دیدنى شهرستان دزفول است، سپرى مى کنند.

امامزاده محمد بن زید – گتوند { منطقه عقیلی }

امامزاده محمد بن زید – گتوند { منطقه عقیلی }

بقعه باشکوه این امامزاده در پنج کیلومتری بخش ترکالکی در منطقه عقیلی، از توابع شهرستان گتوند واقع شده است.

این بقعه در دامنه کوه و کنار دره‌ای ساخته شده و در جوار مرقد شریف ایشان در دل کوه، چشمه آبی وجود دارد و همواره مورد توجه دوستداران اهل بیت: بوده است.

امامزاده محمّد بازار ـ شوشتر { محلّه بلیدى }

امامزاده محمّد بازار ـ شوشتر {  محلّه بلیدى }

بناى این امامزاده در محلّه ى «بلیدى» در کنار خیابان فرح شهر شوشتر(1) پس از عبور از تقاطع چهار راه به طرف شرق، در سمت راست خیابان، بقعه سیّد محمّد بازار واقع است.

امامزاده محمد - آبادان {خیابان طالقانی}

امامزاده محمد - آبادان {خیابان طالقانی}

مشهور به "امامزاده ابوتاوه "،بقعه این امامزاده سیدمحمد ابوتاوه در شهر آبادان خیابان طالقانی (زندسابق) در بهترین نقطه شهر و در کنار حوزه علمیه امام صادق(علیه السلام)واقع شده است. بقعه که در خروجی خیابان کلیسای ارامنه قرار دارد و از دیرباز بخاطر کرامات متعدد شهرت خاصی دارد و مورد احترام قاطبه اهالی است.

  • ۲۷۷

امامزاده گل بى بى ـ بهبهان { خیابان پیروز}

امامزاده گل بى بى ـ بهبهان {  خیابان پیروز}

بقعه این امامزاده در خیابان پیروز شهر بهبهان و در کوى آهنگرها واقع شده و ساختمان آن در سالیان اخیر مرمت شده است.

امامزاده عمران بن على ـ ماهشهر{ هندیجان }

امامزاده عمران بن على ـ ماهشهر{ هندیجان }

مشهور به «سید عمران»، بقعه این امامزاده در 10 کیلومترى شهر هندیجان و در کنار رودخانه زهره واقع شده است.

امامزاده عبدالله قطب الدّین ـ مسجد سلیمان { دامنه منار}

امامزاده عبدالله قطب الدّین ـ مسجد سلیمان { دامنه منار}

بقعه این امامزاده در منطقه کوهستانى و در 15 کیلومترى شمال مسجد سلیمان و در میان روستاى دامنه منار با چشم انداز فوق العاده زیبا واقع شده است.

امامزاده عبدالله ـ ماهشهر ـ هندیجان { امامزاده عبدالله }

 امامزاده عبدالله ـ ماهشهر ـ هندیجان { امامزاده عبدالله }

مشهور به «شاه عبدالله و شاهزاده عبدالله»، بقعه این امامزاده در میان روستاى امامزاده عبدالله، در 45 کیلومترى شمال بندر دیلم کنار دریا و جنب آثار باستانى شهر تاریخى مهروبان واقع شده است.

امامزاده عبدالله ـ ماهشهر ـ هندیجان { ده ملا }

امامزاده عبدالله ـ ماهشهر ـ هندیجان  { ده ملا }

مشهور به «سید عبدالله هملا»، بقعه این امامزاده در میان روستاى ده ملا از توابع شهر هندیجان و در 45 کیلومترى آن واقع شده است.

امامزاده عبدالرحمان - اندیشمک {دهستان مازو }

امامزاده عبدالرحمان - اندیشمک {دهستان مازو }

 بقعه این امامزاده در دهستان مازو از شهر بیدروبه بخش الوار گرمسیری شهرستان اندیمشک، واقع شده است . متاسفانه از هویت شخص مدفون اطلاعی حاصل نشد.

  • ۲۲۹

امامزاده علویه ـ ماهشهر { بدرانى }

امامزاده علویه ـ ماهشهر { بدرانى }

مشهور به «سید علویه»، بقعه این امامزاده در میان روستاى بدرانى از توابع شهر ماهشهر واقع شده و مورد توجه اهالى است.

ساختمان بقعه به شکل مربع و به ابعاد 5×5 متر است و در بالاى آن گنبد هرمى به ارتفاع 4 متر دارد و در شرق آن یک شبستان با دو در تعبیه شده است. به اعتقاد اهالى امامزاده سید علویه، از علویات جلیل القدر حسینى است که از نام و نسب آن اطلاع دقیقى در دست نیست.

  • ۲۶۶
۱ ۲ ۳ . . . ۸۹ ۹۰ ۹۱
موضوعات
سایت علمی پژوهشی زیارتگاه های جهان اسلام (معرفی بیش از چهل هزار زیارتگاه)

طراح وبلاگ: سید محمد علوی زاده