مزارات ایران و جهان اسلام

سایت علمی پژوهشی زیارتگاه های ایران جهان اسلام (امامزاده ، بقعه، آرامگاه، مقبره، مزار، گنبد، تربت، مشهد، قدمگاه، مقام، زیارت، معرفی عالمان انساب، کتابشناسی مزارات و زیارت و انساب

مزارات یحیى‏ هاى دیگر 3

 فهرست مطالب این پست:

امامزاده یحیى و عبداللّه مزداران فیروزکوه

امامزاده یحیى شهریار 

امامزاده یحیى قزوین  

امامزاده یحیى الموت قزوین 

امامزاده یحیى بویین زهرا

امامزاده یحیى بیجار 

امامزاده یحیى کهگیلویه 

امامزاده یحیى نورآباد قم

امامزاده یحیى و حلیمه خاتون على آباد قم

امامزاده یحیى شیراز 

 

امامزاده یحیى و عبداللّه‏ مزداران فیروزکوه

روستاى مزداران در فاصله یک کیلومترى شمال زریندشت، و در 26 کیلومترى جنوب فیروزکوه واقع شده و داراى بیشترین آثار تاریخى فیروزکوه مى‏باشد.

حرم حضرت معصومه سلام الله علیها

مجموعة حرم مطهّر حضرت معصومه … ، در مرکز شهر قم، یکى از بزرگ‏ترین و ارزشمندترین آثار معمارى اسلامى ایران است که آثار گرانبهایى از قرون مختلف را دربردارد. این مجموعه، بر مزار حضرت فاطمه، دختر گرانقدر امام موسى کاظم ‰ و خواهر امام رضا ‰ ملقّب به معصومه بنا گردیده است. آن حضرت در سال 201 هـ . ق به قصد دیدار برادر عازم خراسان گردید؛ امّا در قم به علّت بیمارى درگذشت و در باغ «بابلان»، ملک شخصى موسى بن خزرج بن سعد اشعرى، به خاک سپرده شد.

امامزاده ابراهیم ـ گلزار شهدا

بقعة این امامزاده نزدیک بقعة على بن جعفر «درب‏ بهشت» یاگلزار شهداى شهر قم، انتهاى خیابان انقلاب واقع شده است.

این بنا درون محوّطه محصورى که به عنوان گورستان استفاده مى‏شود، قرار دارد و محلّ دفن یکی از نوادگان امام سجّاد ‰ است. تاریخ ساخت بنا بر اساس قدیمى‏ترین کتیبه موجود، به اوایل قرن نهم هـ . ق (805) مى‏ رسد.

نقشه بنا از خارج به صورت هشت ضلعى با طاق‏نمایى در هر ضلع مى‏باشد. از داخل نیز به صورت مربّع مى‏باشد که طول آن شش متر است. این بنا از حیث نقشه کاملاً شبیه ساختمان قدیمى امامزاده على بن جعفر است. امروزه به علّت بالا آمدن سطح زمین‏هاى اطراف، کف بنا پایین‏تر از زمین‏هاى اطراف مى‏باشد. در نماى بیرونى در هر ضلع، طاق‏نمایى با قوس جناغى محاط در قابى مستطیل به دهانه دو متر و ارتفاع شش متر کار شده و در اسپر هر ضلع، نورگیرى با مشبّک‏هاى گچى تعبیه شده که امروزه پنجره‏هاى فلزى جاى آن‌ها را گرفته است. گریو شانزده ضلعى بنا با کمى عقب‌نشینى از صفحه دیوار خارجى، بر فراز اضلاع هشت‌گانه استوار مى‏باشد. بنا الحاقات جدیدى در جبهه شمالى داشته که در سال‏هاى اخیر ویران شده است. بر ساس تعمیرات صورت گرفته، نماى بنا به صورت نوساز در آمده و اصالت تاریخى خود را از دست داده است. ورودى بنا همراه با طاق‏نمایى در سمت شمال قرار دارد. بر فراز درگاه ورودى ایوانى با دو ستون ساخته‏اند. امروزه نماى ورودى فاقد هرگونه تزیینى است که ارزش تاریخى و هنرى داشته باشد. در جهت غربى بنا اکنون دریچه‏اى هم‏سطح با کف بنا واقع است که احتمالاً قبلاً در سطحى بالاتر قرار داشت و جهت تهویه داخل به کار مى‏رفته است. نماى داخلى بنا، مربّعى به ابعاد پنج متر و با طاق‏نمایى در هر ضلع است. در بالاى چهار ضلع، با ایجاد سکنج‏هایى، بنا از چهار ضلعى به هشت ضلعى و سپس با طاق‏بندى به شانزده ضلعى تبدیل شده و پاکار گنبد بر آن قرار گرفته است. پاطاق‏هاى هشتگانه با ایجاد مقرنس‏هایى تزیین شده‏اند. در میان طاق‏بندى شانزده گانه، یک در میان، نورگیرى‏هایى تعبیه شده که قبلاً با مشبّک گچى پوشیده بود. گنبد بیرونى بنا از نوع دو پوسته گسسته رک منشورى شانزده ترک بلند با شیب تند مى‏باشد. سطح خارجى گنبد در اوایل قرن حاضر مجدّداً کاشى‏کارى شده است. پوسته داخلى گنبد نیم کروى مى‏باشد. تزیینات بنا مقرنس‏کارى، گچ‏کارى، نقّاشى روى گچ و کاشى‏کارى است. تزیینات گچ‏برى بنا به جهت اصیل بودن بسیار پُر ارزش مى‏باشد. این تزیینات شامل قاب‏بندى‏هاى اطراف طاق‏نماها و موتیف‏هاى تزیینى، لچکى‏هاى پشت بغل گوشواره‏ها و طاق‏نماها و نیم ستون‏هاى تزیینى در هر یک از زوایاست. تزیین شمسه زیر گنبد با نقّاشى روى گچ صورت گرفته است. امروزه بنا فاقد کاشى‏کارى با اصالت تاریخى و هنرى مى‏باشد؛ امّا پیش‏تر درگاه ورودى بنا مزیّن به کاشى‏هاى خشتى عصر قاجار بوده است. در آغاز بخش هشت ضلعى بالاى صفّه‏ها و گوشوارها، کتیبه‏اى کمربندى به خطّ ثلث برجسته در زمینه گل و بوته و میان دو حاشیه زنجیره‏اى نقش و نگار با این متن گچ‏برى شده است: «امرت بعمارة هذه الروضة الرفیعة و المرقد المنیفة المشهد المنوّر المعطّر المقدّس الامام المعصوم الطاهر المطهّر ابى‏القاسم ابراهیم بن احمد بن موسی بن جعفر بن محمّد بن علی بن الحسین بن الامام المفترض الطاعة اسداللَّه الغالب ابى‏الحسن امیرالمومنین علی بن ابى‏طالب صلوات اللَّه و سلامه علیه و علیهم اجمعین بمنه الخاتون العظمی البانوی الکبری و بلقیس العهد و الاوان خدیجة العصر رابعة الدهر عصمة الدنیا و الدّین صفوة الاسلام و المسلمین زیدت عصمتها خلدت عظمتها فى شهر شوال سنة خمس و ثمانمائة [805] نمقه العبد علی بن حسن الطوسی».

امامزاده حلیمه و رقیّه خاتون ـ لنگرود

بقعة این امامزادگان در سه فرسنگى شهر قم و در کنار راه قم به کاشان در روستای لنگرود که یکى از روستاهاى دهستان قنوات به شمار مى‏رود، واقع شده است.

نقشه بنا از خارج به‏صورت هشت ترک و از داخل چهار ضلعى مربّع است که طول هر ضلع آن پنج متر است. گنبد عرقچینى بنا به کاربندى‏هاى چهارگوشه در بلندى هشت مترى استوار گشته است. بقعه از چهار جانب داراى ورودى است که ورودى اصلى در جانب غرب قرار دارد. در جهت شمال رواقى کهنه ساز از خشت بنا شده است. در ورودى غربى بقعه داراى دو لنگه منبت کارى شده است که چند کتیبه به خط ثلث در قاب بالا به‏صورت برجسته آن را زینت مى‏کند. در بالاى ورودى «انا مدینة العلم و على بابها» نقش بسته است. دو کتیبه دیگر مربوط است به نام بانى و اجرا کننده که چنین است: «حسب الوصیة غفران مآب حاجى آقا على رحمة اللَّه» در بالا و در پایین: «بسعى ولد آن مرحوم جناب آقاى نصراللَّه تاجر کاشانى فى شهر ذیقعدة الحرام فى سنة الف و ثلثماثة و اثنین (1352)». در درون بقعه هیچ گونه تزیینى وجود ندارد، فقط مرقدى است با جدار سفیدکارى شده با گچ. در برابر درها، در دورانى بعد از بناى بقعه و به احتمال عهد قاجار ایوانى با قوس کوتاه خوش تناسب برپا کرده ‏اند.

امامزاده جمال ـ جادّه اراک‏

بقعة این امامزاده در جنوب غربى شهر قم و در ابتداى جادة اراک و کمربندى واقع شده و به جهت گسترش شهر قم، جزء بقاع متبرکه داخل شهر محسوب مى‏شود.

ورودى اصلى بقعه، صحن مشجّرى است که در گذشته اطراف آن را حجرات زیبایى در بر گرفته بود. بنا قبل از مرمّت در چهار ایوان کوتاه و ساده ساخته شده بود و در بالاى آن گنبد عرقچینى قرار داشت. در چهارسوى بقعه نیز ایوان‌هایى بود که على سنقرى، نایب الحکومه قم در اواخر قرن سیزدهم هجرى بنیان نموده بود. در سال 1368 هـ . ش تعمیرات قابل توجّهى در بقعه انجام شده بود و ضریح زیبایى از جنس آب طلا و نقره توسّط بانوى نیکوکار، خانم حسناء مهدى الخفاف و پسرانش محمّد و احمد به بقعه اهدا گشت. امّا بنای قدیمی که به شمارة 3344 و در تاریخ 25/12/1379 به ثبت آثار ملّی و تاریخی رسیده بود، به کلّى تخریب شد و بجاى آن بناى بزرگى در مساحت 1200 متر در حال ساخت است که شامل ایوان، سردر، گنبد، و چهار مناره و رواق و شبستان مى‏باشد.

امامزاده جعفر غریب ـ جمکران

این بقعه در یک فرسخى شرق قم در جادّه قم به کاشان و کنار «تپّه قل درویش» واقع شده و به شاه جعفر غریب مشهور است. بنا از بیرون هشت ضعلى است که چهار وجه آن به صورت طاقنماى تزیینى مى‏باشد و در درون با نقشه مربّع به ابعاد تقریبى 10×10 متر با چهار ورودى از چهار قسمت با پوشش گنبدى دو پوسته است که ارتفاع آن نزدیک به هفت متر مى‏رسد. در بقعه، ضریحى چوبى مشبّک ساده به ابعاد 3×2 و ارتفاع 70/1 سانتى‏متر وجود دارد که بر روى قبر کاشى‏هاى خشتى فیروزه‏اى قابل رؤیت است.

در جبهه جنوبى آن ایوان نسبتاً مرتفع با تزیینات رسمى‌بندى گچى ساده و بر روى پیشانى با طرّاحى حصیرى آجرى مى‏باشد. دور تا دور بنا یک تراس به عرض تقریبى دو متر که جهت استفاده زائران مهیّا شده احداث گردیده است.

امامزاده بى ‏بى شریفه خاتون ـ نویس‏

بقعة این امامزاده در میان روستاى نویس از بخش خلجستان و در 66 کیلومترى شمال شرق شهر دستجرد واقع شده و مورد توجّه اهالى است.

ساختمان بقعه، بنایى است قدیمى و بجا مانده از دورة صفویّه که از سنگ لاشه و ملاط خشت و گل ساخته شده و در دورة قاجاریّه تعمیراتى در آن صورت گرفته است.

اصل بنا به صورت مربّع و به ابعاد 5×6 متر است و درِ آن از جانب مغرب باز مى‏شود و پنجره‏اى در جانب شمال دارد. چهار زاویة اتاق مرقد را با ایجاد طاقنما به دایره تبدیل و سپس گنبد عرقچینى بنا را بر آن استوار ساخته‏اند. این گنبد به قطر شش و ارتفاع تقریبى سه متر است و سه پنجره در سه جهت آن جهت نورگیرى تعبیه شده است.

امامزاده باوره ـ فردو

این زیارتگاه بر فراز کوهى در یک فرسخى روستاى فردو و در 18 کیلومترى جنوب شهر کهک واقع شده است.

بنا مشتمل بر دو گنبد است که در زیر هر گنبد، دو امامزاده، به نام‏هاى شاهزاده محمّد شاهزاده حسین، و حلیمه خاتون و زینب خاتون از احفاد امام موسى کاظم ‰ مدفون اند. پوشش این بقعه از نوع عرقچینى با مصالح سنگ و گچ و از آثار قبل از صفوى و فاقد تزیینات هنرى می‌باشد.

بقعه به شکل مستطیل و به ابعاد 16×6 متر با دو رواق روباز است که اوّلى به صورت هشت ضلعى و دوّمى به صورت عرقچینى است. این بقعه کرسى بلند و توسّط ده پلّکان به ایوان آن راه مى‏یابد. درِ بقعه از جانب شمال باز مى‏شود و درى نیز در جانب جنوب دارد. به نظر مى‏رسد بقعه در گذشته شامل دو اتاق متصل به هم بوده که در سالیان اخیر، دیوار حایل برداشته شده است زیرا مرحوم فیض  مى‏نویسد:

قاعده هر دو بقعه از خارج و داخل به شکل مربّع متساوى الاضلاع به دهانه سه و ارتفاع هفت متر است که در هر ضلعى، شاه‌نشین ساخته شده و پوشش گنبد، عرقچینى و طاق شاه‏نشین‏ها دوپوش است. در زوایاى بالای بقعه، بازدن نیم طاقى‏ها، صورت مربّع را به هشت ضلعى مبدّل ساخته‏اند.در این قسمت، هشت طاقچه وجود دارد که سه تاى آن‌ها نورگیرند و جلوى آن‌ها با مشبّکى گچبرى پوشانده شده است. در بالاى این طاقچه‏ها، صورت بنا به فلکه‏اى تبدیل شده و پاطاق پوشش رسمى بندى بقعه‏ها بالا آمده است. در میانه هر یک از دو اتاق بقعه، دو صندوق منبّت، بر روى قبرها نصب گردیده که از آثار هنرى قرن یازدهم هجرى هستند.

امامزاده اسماعیل ـ بیدقان‏