مزارات ایران و جهان اسلام

سایت علمی پژوهشی زیارتگاه های ایران جهان اسلام (امامزاده ، بقعه، آرامگاه، مقبره، مزار، گنبد، تربت، مشهد، قدمگاه، مقام، زیارت، معرفی عالمان انساب، کتابشناسی مزارات و زیارت و انساب

امامزاده محمّد صالح ـ رفسنجان‏

این زیارتگاه با عظمت و مجلّل در انتهاى بلوار شهید بهشتى شهر انار، در 93 کیلومترى شمال غرب شهر رفسنجان، در مسیر جادّه آسفالته کرمان ـ یزد واقع شده است.

این بناى باشکوه داراى ایوان زیبا، گنبد رفیع، مناره بلند، صحن، ضریح، مهدیه، کتاب خانه و رواق و زایرسرا و تمام امکانات رفاهى و پارک بزرگ مى‏باشد.

ایوان قدیمى بنا در شمال بقعه قرار دارد که ارتفاع آن 10 متر و در دو طبقه ساخته شده است. دور تا دور این ایوان، تعداد 14 حجره بلند تعبیه شده که شکوه خاصى به آرامگاه داده است.
در قرینه این ایوان، در حدود شصت سال قبل ایوان دیگرى ساخته‏اند که داراى رواق‏هاى روباز مى‏باشد. نماى تمام این
ایوان‏ها و رواق‏ها با آجرهاى سه سانتى تزیین شده و بالاى آنها
نیز با کاشى‏هاى فیروزه‌ای در زمینه گل و بوته و با کتیبه‏هاى قرآنى و اسماء ائمه‏ Œ تزیین شده که بسیار جالب و دیدنى است. نماکارى ایوانِ قرینه، مقرنس‏کارى و کاشى‏کارى‏هاى در خور شأن
و ظریفى دارد که هنوز برخى از نماسازى‏هاى آن ادامه دارد. این دو ایوان و رواق‏هاى آن، تشکیل صحن مرکزى آستانه را داده که
حدود یک هکتار است. در شرق این صحن و بین حجره‏هاى اوّل
و دوّم، قبور شهداى جنگ تحمیلى، بوى و عطر خاصّى به فضاى معنوى صحن مطهّر داده است.

در جنوب بقعه، ایوان باشکوه و زیباى آستانه قرار گرفته که
فوق العاده دیدنى و مجلّل است. این ایوان که الهام گرفته از
ایوان شاهزاده حسین جوپار است، بیست متر ارتفاع دارد که
در 2 طبقه ساخته شده است. در دو طرف ایوان، دو گلدسته مرتفع و باشکوه به ارتفاع 28 قرار دارد که درمجموع با احتساب
ایوان ارتفاع آن به 48 متر مى‏رسد. تمام ایوان و گلدسته با کاشى‏هاى زیباى لاجوردى و دیگر رنگ‏هاى زیبا و متنوع تزیین شده و شکوه خاصّى به بارگاه داده است.

برفراز بقعه، گنبدى سه پوش قرار دارد که از داخل به صورت عرقچینى بلند بر ساقه‏اى هشت‌ضلعى استوار است که خود آن بر چهار طاقنمای زیبا و پرکار قرار گرفته است.

ارتفاع اتاق مرقد از داخل هشت متر و سپس یک ساقه سه مترى است که چهار زاویة آن را با ایجاد گوشواره‏هاى مقرنس‏کارى شده زیبا به هشت‌ضلعى تبدیل نموده، بر روى آن چندین طاق‏نما قرار داده‏اند و در نتیجه گنبد عرقچینى بقعه را که از داخل پنج متر ارتفاع دارد بر آن تعبیه نموده‏اند. دیوارهاى اتاق مرقد، گچ‏برى‏هاى زیبا و جالب و نقّاشى‏هاى دیدنى دارد.

گنبد که از سطح بام 33 متر ارتفاع دارد و به صورت شلجمى
است ابهّت بسیارى به بارگاه داده و تمام نماى آن با کاشیهاى لاجوردى و فیروزه فام تزیین یافته و اسماء جلاله و ائمه‏ Œ
در ساقه آن نمایان است.

در زیر گنبد، ضریح بسیار عالى به ابعاد 5/4×5/2 متر قرار دارد که اهدایى حاج حسین حاجى حسینى و ساخت آن توسّط استاد محمّد دهقان در یزد انجام گرفته است.

در داخل ضریح، صورت قبرى است با سنگ زیبا و کندکارى شده بر روى آن که در سمت غرب آن دو ستون کله قندى مشاهده مى‏شود و این عبارت در زیر آن است: «کلّ من علیها فان و یبقى وجه ربک ذوالجلال و الاکرام فى یوم الجمعة عشرة شهر مبارک ربیع الاوّل سنه سبع و خمسین و سبعمائه» که سال تعمیر بقعه در روز جمعه مطابق با 10 ماه مبارک ربیع اوّل سال 757 هـ . ق را نشان مى‏دهد.

در چهار جهت مرقد چهار در چوبى زیبا نصب است که یک لنگه آن توسّط حاج محمّد مهدى زاده به حرم اهدا شده است. این درها که توسّط پنج پلکان بیست سانتى‏مترى به رواق‏ها راه مى‏یابند، بسیار زیبا و جالب است.

در غرب مرقد، رواقى به مساحت نهصد مترمربّع قرار دارد که داراى شش پنجره جهت نورگیرى است که به طرف کوچه باز مى‏شود. در شرق مرقد نیز، رواق غربى ساخته شده که نهصد متر مساحت دارد و شامل سه در از جانب جنوب و چهار در از ایوان اصلى آرامگاه است. بین این دو رواق، شبستان متصل به مرقد است که مساحت آن به بیش از پنجاه متر مى‏رسد و سراسر آیینه کارى و مقرنس سازى شده و در سال 1375 کار نماسازى آن به اتمام رسیده است.

23 ستون قطور جهت نگه دارى سقف رواق‏ها تعبیه شده که در زیبایى حرم بى‌تأثیر نبوده‏اند. در بالاى این رواق‏ها یک طبقه جهت انبار و تشریفات ساخته‏اند که از آن استفاده نمى‏شود.

تمام دیوارهاى حرم مطهّر به اندازه 10/1 سانتى‏متر، با کاشى‏هاى فیروزه‏اى به صورت لانه زنبورى تزیین شد