- دوشنبه ۲۴ شهریور ۹۳
این برج، در 20 کیلومترى شمال مشهد واقع شده و بنایى آجرى، از داخل، و از خارج هشت ضلعى به ارتفاع 14 متر است.
در پیرامون بنا، هشت نیم ستون، بدنة بنا را آذین کرده است.
برفرار بنا نیز گنبدى از نوع مخروط است که پوشش بیرونى آن، به شیوة خاصى به صورت پرده دار، تزیین شده است. این بنا، داراى یک در و دو پنجره (به گفته دیگر، سه در) است. داخل بنا، فاقد نقش و نگار است ولى خارج آن، دیوارة نیم ستونها و بام، با کاشى آذین شده است. کاشىهاى قسمت تحتانی ـ یعنى تا کتیبة نوارى شکل ـ و کاشىهاى قسمت فوقانى ـ یعنى تا ابتداى کنگرهها ـ به طور کلّى به شکل گل هستند؛ ولى نقوش ستارهاى شکل و صلیبى نیز دیده مىشود. کاشىهاى تا ارتفاع پلّکان، به کلّى از بین رفته؛ ولى چند تایى
هنوز در قسمت بالا بر جا ماندهاند. آنها به رنگ لاجوردى و فیروزهاى هستند و به طور متناوب، نصب شدهاند. در اطراف در، کاشىهاى مستطیل شکلى وجود داشته که تنها داغ آن بر جاى مانده است. ستونها داراى حاشیهاى هستند که در گذشته، کتیبهاى از کاشىهاى مستطیل، آن را آذین مىکرده؛ ولى حتى قطعهاى از آنها بر جاى نمانده است. در بالاى تزیینات، بخشى متشکل از دو برجستگى کوچک سه گوش از کنگرههاى حجیم بام را بر خود دارند، واقع است. کنگرههاى فوق، چون کنگرههاى میل رادکان، کاشمر و کلات نادرى، مدور نبوده؛ بلکه مثلثىاند.
در وسط بنا، سنگ قبرى به ابعاد 40×50×110 سانتى متر از سنگ آهک خاکسترى رنگ قرار دارد که ظاهراً مدفن شخصى است که بنا را براى او ساختهاند. کتیبة سنگ قبر، بسیار بد نقر شده و با گذشت ایّام نیز فرسوده و ناخوانا شده است؛ اما با توجّه به شباهت شیوة نگارش کتیبه به خط ثلث و نسخ، که با شیوة نگارش کتیبة گچبرى دور گردن گنبد مشابه است، به نظر مىرسد که سنگ اصلى و از آن صاحب مدفن باشد. در این سنگ، تنها قسمتهایى از آیات قرآنى قابل تشخیص است. اهالى محل، مدعىاند که اجدادشان، کلمة «آهنگان» و «قمرالملک» را بر آن خواندهاند. نیز گفتهاند که آرامگاه متعلّق به گوهر تاج ـ خواهر یا یکى از اقوام گوهرشاد، همسر سلطان شاهرخ ـ است. عدّهاى دیگر نیز عقیده دارند این برج براى آهنگان خاتون نامى ساخته شده است که چیزى در مورد او معلوم نیست. بدیهى است که این روایات غیر قابل استنادند و گویاى کمترین حقیقتى نیستند. با این همه، همگى در یک نکته اشتراک دارند و آن، اینکه این مزار، مدفن یک زن است. نقوش زنانة گلهاى مینایى تزیین بنا نیز گواه این مدّعاست. تاریخ بنای این برج ارزشمند، با توجّه به شیوة معمارى، نمىتواند خارج از عهد مغول و تیمورى باشد و کاربر گلهایى که در نماى خارجى به کار رفته، تعلق تاریخ آن را به دورة تیمورى مناسبتر مىنمایاند. تصوّر مىرود که میل آهنگان، مدفن بانویى از دورة تیموریان باشد.
این برج، به شمارة 341 به ثبت آثار ملّی و تاریخى رسیده است
- ۲۴۴۵
- ادامه مطلب