بقعة این امامزاده در محلّة زاوغان شهر سمنان و در دویست مترى شمال شرقى امامزاده أشرف و در خیابان امام حسین واقع شده و به سیّد زین الدّین علی صالح مشهور است.
ساختمان بقعه، بناى خشتى لطمه دیدهاى، مرکب از حرم و ایوان و گنبد است که به دلیل واقع شدن در معبر عمومى، دارای صحن کوچکی است. اتاق حرم، مربّع شکل و به ابعاد هر ضلع 5 متر است. در ضخامت دیوارهاى چهارگانه، راهروهایى هم عرض و درهاى بقعه با طاق گهوارهاى بلند ساخته شده است که راهروهاى شمالى و جنوبى و غربى به وسیله درهایى چوبی به بیرون راه مىیابد؛ ولى در راهروى شرقى، از طرف خارج دیوارى کشیدهاند. در طاقنماهاى بالاى در ورودى، پنجرههایى تعبیه شده که روشنایى داخل بقعه را تأمین مىکند. در وسط حرم و زیر گنبد، ضریح آهنى سبز رنگى قرار دارد که به صورت نرده یا میلههاى باریک و جالب است. داخل حرم با گچ سفید کردهاند و به غیر از چند شمایل، فاقد هر گونه تزییناتى است. ساقه پوشش بقعه بر روى چهار فیلپوش که از کف آغاز شده و طاقنماهاى تو گود میانى، استوار گشته است. گنبد خارجى به صورت مخروط گونه بر روى گریوى دو طبقه و پلّهاى بنا شده که تمامى سطح آن را با گچ سفید کردهاند. ایوان بقعه در جانب چپ آن به ارتفاع 4 متر بر پا شده است. طاق آن، قوسى شکل و فاقد پشت بغل است. در سمت راست داخل ایوان، اتاقى بنا گردیده و در سمت چپ بقعه در نماى خارجى، راه پلّههاى پشت بام احداث شده است.
شخص مدفون این بقعه بر اساس بررسىهاى مرحوم آیتاللَّه حائرى چنین معرفى شده است: «زینالدّین على صالح فرزند عبیداللَّه اعرج بن حسین اصغر بن امام زینالعابدین ».
این بنا به شماره 5655 و در تاریخ 25/12/1380 به ثبت آثار ملّى رسیده است.
متأسّفانه با وجود آنکه شخص مدفون در بقعه از سوى علّامه نسّابه، ضامن بن شدقم حسنى تصریح به دفن شده و در گذشته نیز خفته در مزار به زینالدّین مهدى مشهور بوده، اما با کمال تعجّب
علّامه حایرى آن را به زینالدّین على صالح فرزند عبیداللَّه اعرج
که از همراهان حضرت امام رضا بوده، تغییر نام و نسب
داده است که یقیناً این ادّعا منشا صحیحى ندارد. زیرا علاوه
بر انتساب قبرى به او در ایلام، شخص مدفون در این بقعه
نیز تصریح به دفن شده و نسب شریفش از قرار ذیل است:
سیّد ابوالحسن زینالدّین مهدى بن ابراهیم الازرق بن ابى عبداللَّه حسین بن محمّد بن حسین الکوسج بن ابى على ابراهیم بن محمّد حرون بن حمزة المختلص بن عبیداللَّه الاعرج بن حسین الاصغر بن امام على بن حسین زین العابدین . وى از سادات جلیل القدر عراق بود و از بعقوبه به سمنان مهاجرت نمود و در همین شهر وفات یافت و داراى نسل زیادى است.
م.ج.م
