مزارات ایران و جهان اسلام

سایت علمی پژوهشی زیارتگاه های ایران جهان اسلام (امامزاده ، بقعه، آرامگاه، مقبره، مزار، گنبد، تربت، مشهد، قدمگاه، مقام، زیارت، معرفی عالمان انساب، کتابشناسی مزارات و زیارت و انساب

امامزاده ابراهیم و محمد شهرضا

مشهور به «شاهزاده ابراهیم و شاهزاده محمّد»، بقعة باشکوه و بسیار زیبا و با عظمت این امامزادگان در روستاى زیارتگاه، 15 کیلومترى جنوب شهرضا در سر راه شیراز، واقع است و به «شاهزاده ابراهیم و شاهزاده محمّد» مشهور است.

بقعه، شامل ایوان، گنبد، حرم، ضریح و چندین حجره مى‏باشد که ایوان مرتفع آن به ابعاد 6×5 و ارتفاع هشت متر در جانب جنوب واقع شده و داراى طاق جناغى می‌باشد. در طرفین آن، دو اتاق کوچک تعبیه شده و در انتهاى آن راه پلّه‏اى است که به طبقة دوّم ایوان و توسّط پنج پلّکان به درِ ورودى ایوان جنوبى راه مى‏یابد. این بنا در سالیان اخیر مرمّت و کاشى‏کارى شده است.

ایوان اصلى و باشکوه بنا در جانب شرق بقعه و به ابعاد 12×6 و ارتفاع حدود 12 متر مى‏باشد که داراى سه طاق جناغى و رسمى‏بندى‏هاى زیبایی است و نقّاشى‏هاى جالبى از دورة صفویّه در آن دیده مى‏شود. این ایوان در دو طبقه احداث شده و متعلّق به دورة مغول است و درِ ورودى آن داراى قلمزنى‏هاى بسیار جالبى مى‏باشد که در نوع خود کم نظیر است.

بقعه از داخل به صورت مربّع و به ابعاد 10×10 متر مى‏باشد که چهار زاویة آن را با ایجاد چند فیلپوش به دایره تبدیل نموده و در نتیجه گنبد دوپوش بنا را بر آن استوار ساخته‏اند. این گنبد از داخل، عرقچینى و از خارج، هرمى دوازده ترک می‌باشد و به گنبد بابا رکن‏الدّین اصفهان شباهت دارد.

در وسط بقعه، ضریح قرار دارد که با آب طلا و نقره به طرزی بسیار عالی مزین شده است و بر روى آن نوشته شده است: «ضریح مطهّر امامزادگان شاهزاده محمّد و شاهزاده ابراهیم از فرزندان موسى بن جعفر ، به همّت حاج هرمز ترابى فرزند حسین‏قلى به سال 1382 در اصفهان اتمام یافت. عمل حاج مصطفى روزگاریان و پسران».

در بالاى ضریح، اشعارى در مدح امامزاده قلمزنى شده که از قرار ذیل است:

«پـى  تقــرّب پروردگار فــرد قـدیم                   شــدند  در کف تقــدیر بر اولیا تسلیم

فلک  نمــوده پراکنـده آل عصمت را                   چه برگ گُل که پراکنده مى‏شود ز نسیم

و یا چه  مصحـف اوراق گشته که فتد                   به هـــر کجا ورقـى از عناد خصم لئیم

ببوس  مــرقد پاک امــام  با مـن بین                  که آسمان به درش گـشته خَم پى تعظیم

بهشت روى زمــین است آســتانه او                   تبارک‏اللَّه از این صحـن  و بارگاه حریم

اگر نه درش حق آن جاست از چه روشده‏اند                                ملایک از پى خدمت در آن  مقــام مقیم

دلى که مِهر وى اندوخت و اندرین عالم                      به حشر فارغ از اندیشه است بهشت وبیم

از او قــواعد اســلام را  بـود رونق                    از او مبـــانى احــکام را بود تحکیــم

مقـام بندگى‏اش بین که در تجسّم شیر                   ز خویش کــرد عیان قدرت خداى کریم

ببین به بارگه او که هست رشک فلک                     ز بس نقــوش بدیع است اندرون ترسیم»

نماى خارجى گنبد با کاشى و آجر پوشیده شده و ارتفاع آن بیش از هشت متر است و نماى داخلی آن داراى گچبرى و نقّاشى‏هاى نفیس عهد صفویّه و قاجاریّه است. در جنوب بقعه، محراب گچبرى شده با کتیبه‏هاى کوفىِ عصر مغولى آن همچنان باقى مانده و بر عظمت حرم افزوده است.

در ایوان بقعه، هشت شهید دوران جنگ تحمیلى مدفون مى‏باشد. زمین زیارتگاه حدود چهار هزار مترمربّع است که اخیراً در غرب آن، اتاق‏هایى احداث شده است.

این اثر باستانى به شمارة 750 به ثبت تاریخى رسیده است.

در کتاب «دایرة المعارف تشیّع» در توصیف این زیارتگاه چنین نوشته شده است: «بناى اصلى آرامگاه به صورت چهار ضلعى با چهار طاق‏نما در چهار جهت آن است که به شهادت بازمانده آثار گچبرى آن، دست کم تاریخ آن به دوران ایلخانى مى‏رسد که در دوره‏هاى بعدى دست کارى‏هایى در آن صورت گرفته است. در دو سوى حرم، دو ایوان قرار دارد. ایوان جنوبى بنا با قوس شکسته و عمق نسبتاً زیاد به کمک سه تویزه برپا شده است. اسپرى که ورودى حرم در آن قرار دارد، به دو قسمت تقسیم گردیده و در بخش بالاى آن، تزیینات زیباى نقّاشى شدة مربوط به دوره صفویّه مشاهده مى‏گردد.

داخل حرم، کاشى بزرگى به ابعاد 36×40 سانتى‏متر با زمینة فیروزه‏اى و نقش کشکولى برجسته و کلماتى از قرآن نصب شده که پیش از این، در ایوان جنوبى قرار داشته است. سقف داخل حرم با توجّه به شکل پوشش بنا، مخروطى شکل و ارتفاع آن تا کف حدوداً هشت متر مى‏باشد. شیوة پوشش و کاربندى زیر این گنبد به صورت جالبى اجرا شده است. در این جا فیلپوش‏هاى چهار کنج گنبد، از کف و در قسمت کاربندى که به کمک طاق‏نماهایى پشت باز در فاصلة فیلپوش‏ها انجام گرفته است، بنا شده است. دور تادور بقعه، فضاى بازى به صورت غلام گردشى وجود دارد که در نوع خود از جمله کارهاى نمونة معمارى بقعه‏سازى ایران به شمار مى‏رود. پوشش بیرونى بقعه از نوع رُک دوازده ضلعى مى‏باشد که بر روى هر یال آن نام ائمّة اطهار نقش بسته است. این گنبد درمایه بابارکن‏الدّین، در تخت پولاد اصفهان است.

بنا در اصل داراى محرابى گچبرى بوده که هنوز دو ستون تزیینى آن به شیوة دوران ایلخانان باقى مانده است. بخش عمدة محراب از بین رفته و به جاى آن بین دو ستون، درى نصب کرده‏اند. ضریح چوبى امامزاده، در وسط حرم قرار دارد و فاقد تزیینات هنرى است.

این بنا به شمارة 750، جزء بناهاى تاریخى ایران به ثبت رسیده است.

به اعتقاد اهالى، امامزادگان ابراهیم و محمّد از جمله همراهان شاه‏چراغ بودند که به دست حاکم شیراز در این مکان مقتول و پس از جدا شدن سر مبارکشان از بدن، بدن آنان در این مکان و سرهاى آنان در روستاى کهرویه دفن شده است.

مؤلّف «تاریخ هزار سالة شهرضا» معتقد است، سرهاى این دو امامزاده در حرم سیّد محمّد در صحن شاه‏چراغ شیراز، در حدّ شرقى آن مدفون است، که به دستور حاکم عبّاسىِ شیراز، در قریة زیارتگاه به قتل رسیده‏اند و سرهاى آنان طِبق رسوم آن عصر، براى اطمینان حاکم عبّاسى به شیراز برده شده است.

اهالى بر این باورند که شاهزاده ابراهیم و محمّد از فرزندان بلافصل امام موسى کاظم(ع) هستند، امّا این ادّعا به اثبات نرسیده است.

بسیار مطلب ارزنده ای بود
سلام
با تشکر از الطاف شما
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی
موضوعات
سایت علمی پژوهشی زیارتگاه های جهان اسلام (معرفی بیش از چهل هزار زیارتگاه)

طراح وبلاگ: سید محمد علوی زاده