ممتازترین و پربرکتترین مساجد استان قم، مسجد مقدس جمکران است. هر هفته هزاران تن از انسانهاى عاشق امام عصر از شهرهاى دور و نزدیک به منظور زیارت و کسب معنویّت و رفع حاجت به این مکان با عظمت و پر معنویّت روانه مىگردند.
اصل بناى مسجد به نقل از تاریخ قم، اثر «حسن بن محمّد بن حسن قمّى» به حدود 939 هـ . ق به دستور حضرت ولى عصر «عج» انجام یافته است.
نقل مىکنند نیمههاى شب سه شنبه 17 رمضان سال 393 هـ . ق درِ خانه «شیخ عفیف صالح حسن بن مثله جمکرانى» در روستاى جمکران به صدا در آمد و عدّهاى ناشناس به او گفتند: برخیز و دعوت امام مهدى را اجابت کند. شیخ به دنبال آنان راه افتاد. تا به جایى که هم اینک در آنجا مسجد بنا شده است رسیدند و در آنجا چشم شیخ به رخسار زیباى امام روشن شد. پس امام زمان فرمود: حسن بن مثله دیگر در آن زمین کشت نکن؛ پس به توصیه ولى عصر این کار صورت گرفت. در آنجا مسجدى بنا شد.
بناى این مسجد مقدّس، طى قرنهاى متمادى در حال تغییر و تحوّل بوده است. مسجد یک بار به سال 1158 ق به دست «آقا على جمکرانى» مرمّت شد. بعدها «حاج على قلى جمکرانى» در یک طرف آن صحنى ساخت که ناتمام بود. به سال 1167 هـ . ق «میرزا على اکبر قمّى» تعمیرات کلّى در مسجد نمود و در آن صحن، شبستان و یک مناره و کاشىکارى مختلف به عمل آورد.
در اوایل سلطنت مظفرالدّین شاه «میرزا على اصغر خان اتابک» مسجد و صحن را تعمیر نموده و حجرههایى بدان افزود. پس از آن «حاج شیخ محمّد تقى بافقى» در جهت مرمّت و احیاى مسجد جمکران سهم بسزایى داشت. از سال 1376 ش با عنایت رهبر معظّم انقلاب اسلامى، حضرت آیة اللَّه خامنهاى ـ دامت برکاته ـ طرح جامع مسجد مقدس جمکران با وسعتى حدود 425 هزار متر مربّع تصویب شد.
اکنون مقدّمات اوّلیّه جهت اجراى طرح فراهم شده؛ به طورى که مسجد اصلى در قطر و مرکزیت دایره طرح جامع قرار گرفته و دارای دو مناره بلند و دو مناره کوتاه و چندین صحن است.
بدین صورت با مرمّت و گسترش مسجد، این مکان مذهبى یکى از بزرگترین مساجد کشور شده است.
